Licht heeft een eigen kleur: een gloeilamp is warm en geel, open schaduw is koel en blauw, en daglicht rond het middaguur ligt daartussen. Een camera corrigeert daarvoor, zodat een wit voorwerp wit uitkomt. Mist de correctie, dan verschuiven alle kleuren in het beeld tegelijk, en lijkt een crèmekleurige trui die onder een lamp is gefotografeerd geel.
Voor productfoto’s doet de zweem ertoe omdat kopers de kleur aan de hand van het beeld beoordelen, en een product dat in een andere tint aankomt dan de getoonde stelt teleur. Fotograferen bij een raam in daglicht, met de lampen binnen uit, voorkomt menglicht. Een vel wit papier in een proefopname toont de zweem meteen: is het papier niet wit, dan is niets anders het ook.
Kleurtemperatuur en wat de voorinstellingen van de camera doen
De kleur van licht wordt beschreven als een kleurtemperatuur en gemeten in kelvin. De schaal loopt tegen de intuïtie in: lage waarden staan voor warm, oranje licht zoals van een kaars of een gloeilamp, hoge waarden voor het koele, blauwe licht van open schaduw. De witbalans instellen betekent de camera vertellen welk punt op die schaal het licht van de scène heeft.
Voorinstellingen zoals daglicht, bewolkt, schaduw, kunstlicht en flits zijn vaste punten op de schaal. Elk past één bekende correctie toe en houdt die van opname tot opname vast, en dat is hun voordeel boven de automatische stand. Lampen voor in huis worden in dezelfde termen aangeduid, van warm wit tot daglicht, en lampen met verschillende aanduidingen horen niet hetzelfde product te belichten.
Kleurzwemen die niet van de lamp komen
Licht neemt kleur over van alles waarop het weerkaatst. Een product dat naast een groene muur, op een rood tafelkleed of onder een houten plafond wordt gefotografeerd, krijgt iets van die kleur mee, het zichtbaarst op witte, zilveren en glanzende oppervlakken. Deze zweem ligt maar op één kant van het product, dus een correctie van het hele beeld kan hem niet verwijderen; het product verplaatsen of het gekleurde vlak met wit karton afdekken kan dat wel.
Het scherm waarop wordt bewerkt, is nog een bron van fouten. Een beeldscherm in nachtmodus, of een dat heel warm of heel koel is ingesteld, laat een neutraal beeld getint lijken, en wie bewerkt, corrigeert dan een fout die niet in het bestand zit. Kleur beoordelen met de nachtmodus uit, en met het product zelf naast het scherm, beschermt daartegen.
Raw-bestanden en correcties na de shoot
Hoe goed een zweem achteraf te corrigeren is, hangt af van het bestand. Een raw-bestand bevat de gegevens van de sensor voordat er een witbalans is toegepast, zodat de instelling later vrij en zonder verlies kan worden gekozen. In een JPEG- of HEIC-bestand zit de keuze van de camera ingebakken, en een sterke correctie moet de kleuren ervan oprekken, wat ruis of ongelijke tinten in de zwakste kleur kan achterlaten.
Voor een reeks wordt de correctie één keer bepaald en gekopieerd. Beelden die in één licht zijn gemaakt, delen één zweem, dus de waarden die voor de eerste opname zijn gevonden, gelden voor alle andere, en de meeste bewerkingsprogramma’s kunnen ze in één stap overzetten. Beelden van hetzelfde product die op verschillende dagen zijn gemaakt, worden daarna naast elkaar vergeleken, omdat daglicht van de ene dag op de andere niet hetzelfde is.
Witbalans en verwante kleurbegrippen
- sRGB-kleurruimte
- sRGB is de kleurruimte waarin het afgewerkte bestand wordt opgeslagen, zodat schermen de kleurwaarden op dezelfde manier lezen. De witbalans komt eerder en corrigeert de kleur van het licht; een bestand kan in het ene opzicht kloppen en in het andere niet.
Puur witte achtergrond- Een puur witte achtergrond is een ondergrond waarvan de pixels in elk kanaal de hoogste waarde hebben. Hij wordt meestal bij het bewerken ingesteld en bewijst niets over de witbalans: een product kan een gele zweem dragen voor een ondergrond die achteraf met wit is gevuld.
- Kleurstelling
- Een kleurstelling is een van de kleurversies van een artikel, zoals het marineblauw en het olijfgroen van één jas. Kleurstellingen die naast elkaar worden getoond, zijn afhankelijk van een gedeelde witbalans; zonder die balans is het verschil tussen twee tinten op het scherm niet het verschil tussen de twee producten.
- Gouden uur
- Het gouden uur is de tijd van lage zon en warm licht. De zweem ervan is gewenst, dus de camera blijft op een daglichtinstelling staan en de warmte blijft in het beeld; een automatische of neutrale correctie zou het effect wegnemen waarvoor het uur is gekozen.
Witbalanschecklist voor een productshoot
- Slechts één soort licht bereikte het product: bij daglicht waren de lampen uit, of het daglicht werd buitengesloten wanneer er lampen werden gebruikt.
- Aan het begin van de reeks is in hetzelfde licht een grijskaart of een andere neutrale referentie gefotografeerd.
- Alle beelden van de reeks delen één witbalansinstelling of één gekopieerde correctie, niet een aparte automatische keuze per opname.
- Neutrale delen van het beeld, zoals een wit wasetiket, een grijze zool of een zilveren rits, tonen vrijwel gelijke waarden voor rood, groen en blauw.
- Er stond geen gekleurde muur, doek of kledingstuk zo dicht bij het product dat het zijn kleur erop kon werpen.
